Η εισβολή της Τουρκίας στη Συρία προβάλλει τα τακτικά πυρηνικά όπλα των ΗΠΑ στην Ευρώπη

Η εισβολή της Τουρκίας στη Συρία προβάλλει τα τακτικά πυρηνικά όπλα των ΗΠΑ στην Ευρώπη
There are still 150 or so of the things 

The Economist, 28 Νοεμβρίου 2019  –  Μετάφραση Wan Wert
Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΟΠΛΑ. Αποκήρυξε την ιδέα αυτή όταν επανενώθηκε το 1990. Αλλά εάν ξεσπάσει πόλεμος στην Ευρώπη σήμερα, οι Γερμανοί πιλότοι θα μπορούσαν να πηδήξουν στα γερμανικά αεροπλάνα, να απογειωθούν από την Αεροπορική Βάση Büchel στη Ρηνανία-Παλατινάτο και να ρίξουν πυρηνικές βόμβες στα ρωσικά στρατεύματα.

Η Luftwaffe μπορεί να το κάνει αυτό χάρη στο σχέδιο του ΝΑΤΟ για την κατανομή των πυρηνικών, στο πλαίσιο του οποίου η Αμερική τοποθετεί αθόρυβα πυρηνικές βόμβες σε πέντε χώρες της Ευρώπης. Είναι μια συμφωνία δεκαετιών. Αλλά αυτή εγείρει ερωτήματα εδώ και καιρό — και οι συγκρούσεις που αφορούν έναν από αυτούς τους πυρηνικούς ξενιστές, την Τουρκία, επιδεινώνουν την κατάσταση. Καθώς οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συγκεντρώνονται στο Λονδίνο για μια σύνοδο κορυφής την επόμενη εβδομάδα, οι βόμβες της Τουρκίας θα είναι στο μυαλό πολλών.

Το 1950, η Αμερική μετακίνησε τις πρώτες της βόμβες στη Βρετανία. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, εγκατέστησε ένα τεράστιο αριθμό πυρηνικών όπλων σε ολόκληρη την Ευρώπη, που αριθμούσε πάνω από 7.000 στο αποκορύφωμά τους το 1971. Πολλοί ήταν μικροί μηχανισμοί γνωστοί ως τακτικά, ή μη στρατηγικά, πυρηνικά όπλα. Ήταν ικανοί να εκραγούν με ισχύ ενός κλάσματος του κιλού — πολύ μικρότερες από τη βόμβα των 15 κιλών τόνων που έπεσε στη Χιροσίμα. Οι μικρότεροι από αυτούς θα μπορούσαν να χωρέσουν σε ένα σακίδιο.

Σήμερα απομένουν μόνο 150 περίπου. Αυτές είναι βόμβες ελεύθερης πτώσης Β61, η ισχύς των οποίων μπορεί να ρυθμιστεί από το ένα τρίτο ενός κιλοτόνου σε περισσότερο από 170. Παραμένουν υπό αμερικάνικο έλεγχο σε καιρό ειρήνης και μπορούν να απελευθερωθούν μόνο με προεδρική εντολή—αλλά οι Ευρωπαίοι πιλότοι συνεχίζουν να εκπαιδεύονται για να τις ρίξουν. Η Ιταλία και η Τουρκία θεωρείται ότι έχουν τις περισσότερες , ίσως 60 με 70 η καθεμία , μικρότερο αριθμό το Βέλγιο, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες.

Οι βόμβες που ανησυχούν περισσότερο τους Αμερικανούς αξιωματούχους είναι αποθηκευμένες σε θυρίδες ασφαλείας στην αεροπορική βάση Ιντσιρλίκ στη νότια Τουρκία, λίγες ώρες οδικώς από τα σύνορα με τη Συρία. Κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού πραξικοπήματος το 1960 και της διπλωματικής επίθεσης το 1975, η Αμερική σκέφτηκε να αφαιρέσει τις βόμβες αυτές. Κατά τη διάρκεια του αποτυχημένου πραξικοπήματος εναντίον του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το 2016, το Ιντσιρλίκ φιλοξένησε τα δεξαμενόπλοια ανεφοδιασμού, τα οποία επέτρεπαν στα μαχητικά αεροσκάφη F-16 να απειλήσουν την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα. Το καθεστώς του κ. Ερντογάν απάντησε κόβοντας το ρεύμα στη βάση και συλλαμβάνοντας τον διοικητή της.

Αυτό προκάλεσε ανησυχία στην Ουάσινγκτον για την ασφάλεια των όπλων της και για τον κίνδυνο να γίνουν αυτά όμηροι στις τεταμένες σχέσεις με την Τουρκία. Ανώτεροι αξιωματικοί εστάλησαν στο Ιντσιρλίκ, μόνο και μόνο για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι βόμβες δεν χρειαζόταν να αφαιρεθούν. Οι κεφαλές μπορούν να οπλιστούν μόνο με κωδικό, και οι θυρίδες φύλαξης σφραγίζονται αυτόματα εάν διακοπεί η ηλεκτρική ισχύς, δίνοντας στις αμερικανικές δυνάμεις χρόνο να πολεμήσουν στη βάση, εάν απαιτηθεί. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια η Αμερική έχει σκεφτεί να απομακρύνει τις βόμβες και να τις αντικαταστήσει με ψεύτικες.

Τα πυρηνικά όπλα αποσύρθηκαν από την Ελλάδα το 2001 και από την αεροπορική βάση Ραμστάιν στη Γερμανία το 2005. Το να απομακρύνουμε τις βόμβες από το Ιντσιρλίκ θα εξαλείψει τους ευάλωτους αυτούς στόχους και την έμμεση επιρροή της Τουρκίας . Αλλά αν γίνει αδέξια, μπορεί να επιδεινώσει τη διπλωματική κρίση και ακόμα και να παρακινήσει τον κ. Ερντογάν να ακολουθήσει δικό του πρόγραμμα πυρηνικών όπλων, κάτι που υπαινίχθηκε τον Σεπτέμβριο. Θα επανεκκινήσει επίσης μια έντονη συζήτηση σχετικά με την παρουσία των Β61 σε άλλες περιοχές της Ευρώπης.

Ειδικά στη Γερμανία, η αντίθεση στον διαμερισμό πυρηνικών όπλων σιγοβράζει. Αν και η Άνγκελα Μέρκελ, η καγκελάριος της Γερμανίας, έχει υπερασπιστεί την πρακτική αυτή, οι συνεργάτες του συνασπισμού της την τελευταία δεκαετία έχουν επανειλημμένα ζητήσει την απόσυρση των βομβών. Η διατήρησή τους είναι δύσκολη και για τεχνικούς λόγους. Τα σημερινά αεροσκάφη της Ευρώπης με διπλή ικανότητα (DCA)—αυτά που είναι φτιαγμένα για να μεταφέρουν πυρηνικά καθώς και συνηθισμένες βόμβες—πλησιάζουν στο τέλος της ζωής τους. Το Βέλγιο, η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες αγοράζουν μεν το F-35 της Αμερικής ως αντικαταστάτη , αλλά η Γερμανία το απέκλεισε τον Ιανουάριο.

Αυτό ήταν εν μέρει προς όφελος της Γαλλίας, η οποία επιθυμεί να κατασκευάσει το δικό της πολεμικό αεροπλάνο επόμενης γενιάς με τη Γερμανία. Η Luftwaffe θα μπορούσε αντ’ αυτού να αγοράσει το F-18, ένα παλαιότερο αμερικανικό DCA. Ή θα μπορούσε να μετασκευάσει το Ευρωπαϊκό αεροσκάφος Typhoon για να χωρέσει τις Β61. Αλλά, εκτός από το ότι είναι ακριβό και χρονοβόρο, αυτή η κίνηση μπορεί να εκθέσει τα μυστικά της ευρωπαϊκής τεχνολογίας στους Αμερικανούς. Επίσης κανένα απ αυτά τα αεροπλάνα δεν είναι τεχνολογίας στελθ.

Δεν είναι το Ιντσιρλίκ ο μόνος λόγος ανησυχίας για την ασφάλεια. Το 2008, μια ανασκόπηση της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές βάσεις που φιλοξενούσαν όπλα δεν πληρούσαν τα πρότυπά της. Τα υποστηρικτικά κτίρια, η περίφραξη, ο φωτισμός και τα συστήματα ασφαλείας κρίθηκαν όλα ως χρήζοντα επισκευής. Δύο χρόνια αργότερα, ακτιβιστές για την ειρήνη εισήλθαν σε μια βάση στο Βέλγιο και περιφέρονταν κοντά στις θυρίδες φύλαξης των B61 για μία ώρα.

Ωρολογιακές βόμβες
Αν οι βόμβες είναι πολιτικά ενοχλητικές και ευάλωτες, γιατί τις κρατούν στην Ευρώπη; Κάποιοι σχεδιαστές του ΝΑΤΟ φοβούνται ότι αν η Ρωσία επετίθετο σε μια σύμμαχο όπως η Εσθονία και έπειτα εξαπέλυε περιορισμένη πυρηνική επίθεση για να αποτρέψει μια Δυτική αντεπίθεση, δεν θα είχε νόημα να απαντήσει η συμμαχία με «στρατηγικά» όπλα — όπως είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι και αεροσκάφη με πολύ υψηλότερες, καταστροφικές για μια πόλη συνέπειες . Μικρότερες βόμβες όπως οι Β61s θεωρείται ότι επιτρέπουν μια πιο αναλογική απάντηση.

Ωστόσο, δεν είναι απολύτως σαφές ότι ο εχθρός θα εκτιμούσε αυτήν τη διάκριση. Και στρατιωτικά η υπόθεση για τις Β61 είναι αμφίβολη και για άλλους λόγους. Τα αεροπλάνα — αν δεν καταστραφούν στο έδαφος — θα δυσκολευτούν να προσπελάσουν την ρωσική αεροπορική άμυνα. Τότε η Αμερική πιθανότατα θα χρησιμοποιούσε βομβαρδιστικά στελθ που θα αποστέλλονταν από τον Ατλαντικό ή πυραύλους που θα εκτοξεύονταν από υποβρύχια οπλισμένα με μια νέα πυρηνική κεφαλή χαμηλής ισχύος που κατασκευάστηκε υπό την διοίκηση Τραμπ. Το NATO αναγνωρίζει ότι η «υπέρτατη εγγύησή» του, παρέχεται από αυτές τις στρατηγικές δυνάμεις της Αμερικής, της Βρετανίας και της Γαλλίας , και όχι από τους Β61 που εδρεύουν στην Ευρώπη.

Στην πραγματικότητα, ο σκοπός του προγράμματος καταμερισμού των πυρηνικών είναι περισσότερο πολιτικός παρά πρακτικός. Στόχος είναι η δημιουργία ενός απτού και συμβολικού δεσμού μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης. Οι σύμμαχοι που επιθυμούν την αμερικανική πυρηνική προστασία πρέπει να μοιράζονται το ηθικό βάρος της πυρηνικής χρήσης—και το κόστος των πιθανών αντιποίνων. Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι αποκτούν μεγαλύτερο (αν και ακόμη μετριοπαθή) λόγο για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι αμερικανικές πυρηνικές μηχανές. Αυτό θεωρείται ότι μετριάζει τον φόβο τους ότι η Αμερική θα εγκαταλείψει στην μοίρα τους τις χώρες τους.

Αυτή η διαβεβαίωση έχει κάποιο τίμημα. Ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα ενστερνίστηκε την ιδέα να επιστρέψουν οι βόμβες, αλλά τελικά ανέβαλε την απόφαση. Αντ’ αυτού, ενέκρινε ένα πρόγραμμα 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων για να παρατείνουν τη ζωή τους και να αυξήσουν την ακρίβειά τους. Το συνολικό κόστος των αμερικανικών τακτικών πυρηνικών όπλων θα ανέλθει στα 25 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ 2017 και 2046, περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια το χρόνο. Και αν η σχέση της Τουρκίας με τους συμμάχους συνεχίσει να καταρρέει, οι Ευρωπαίοι θα αρχίσουν να μπαίνουν σε συναγερμό παρά να εφησυχάζουν με  τους πολλούς μεγάτονους οπλισμού που κάθονται στο Incirlik.

economist

infognomonpolitics

Share this post