Η Ευρώπη περιφρονημένη και εγκαταλειμμένη

Η Ευρώπη περιφρονημένη και εγκαταλειμμένη

Alastair Crookestrategic-culture 10-10-21                                                                              

 Μετάφραση:Μ.Στυλιανού   

Έχει η Ευρώπη την βούληση και την ταπεινοφροσύνη να κοιτάξει στον καθρέφτη και να επανατοποθετηθεί διπλωματικά; 

Δύο γεγονότα συνδυάστηκαν για να δημιουργήσουν ένα σημαντικό σημείο καμπής για την Ευρώπη: Το πρώτο ήταν η εγκατάλειψη από τις ΗΠΑ της προσπάθειας να κρατήσουν τις δύο μεγάλες χερσαίες δυνάμεις της Κεντρικής Ασίας – τη Ρωσία και την Κίνα – διαιρεμένες και σε αντίθεση μεταξύ τους. Αυτή ήταν η αναπόφευκτη συνέπεια της ήττας των Ηνωμένων Πολιτειών στο Αφγανιστάν – και της απώλειας του τελευταίου στρατηγικού στοιχείου στήριξής τους στην Ασία. 

Η απάντηση της Ουάσιγκτον ήταν η επιστροφή στην παλιά γεωπολιτική τακτική του δέκατου ένατου αιώνα, δηλαδή στον θαλάσσιο περιορισμό της ασιατικής χερσαίας δύναμης, μέσω του ελέγχου των θαλάσσιων λωρίδων. Ωστόσο, η στροφή των ΗΠΑ προς την Κίνα ως πρωταρχικό συμφέρον ασφαλείας είχε ως αποτέλεσμα ο Βόρειος Ατλαντικός να γίνει πολύ λιγότερο σημαντικός για την Ουάσιγκτον, καθώς ο πυρήνας της ασφάλειας των ΗΠΑ συνοψίζεται στο να «μπλοκάρει» την Κίνα στον Ειρηνικό. 

Η προσωπικότητα που συνδέεται με το αμερικανικό κατεστημένο, ο Τζορτζ Φρίντμαν (του Stratfor) αποκάλυψε τη νέα στρατηγική της Αμερικής μετά το Αφγανιστάν στην πολωνική τηλεόραση. Δήλωσε ωμά: 

« Όταν ψάξαμε για συμμάχους [για μια ναυτική δύναμη στον Ειρηνικό] στην οποία μπορούσαμε να βασιστούμε, υπήρχαν οι Βρετανοί και οι Αυστραλοί. Οι Γάλλοι δεν ήταν εκεί.» Ο Φρίντμαν ανέφερε ότι τα περί ρωσικής απειλής είναι ακραίες υπερβολές και άφησε να εννοηθεί ότι το ΝΑΤΟ και η Ευρώπη δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις Ηνωμένες Πολιτείες στο νέο πλαίσιο του «κινεζικού ανταγωνισμού». «Ρωτάμε –είπε ο Φρίντμαν- τι κάνει το ΝΑΤΟ για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ αυτή τη στιγμή; Αυτή είναι η συμμαχία [AUKUS] που υπάρχει από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έτσι, φυσικά, [η Αυστραλία] αγόρασε αμερικανικά υποβρύχια αντί για γαλλικά υποβρύχια: Η ζωή συνεχίζεται ». 

 «Οι χώρες του ΝΑΤΟ δεν έχουν αρκετή δύναμη για να μας βοηθήσουν -συνεχίζει ο Φρίντμαν. Έχει αποδυναμωθεί από τους Ευρωπαίους. Για να έχεις μια στρατιωτική συμμαχία, πρέπει να έχεις στρατό. Οι Ευρωπαίοι δεν ενδιαφέρονται να δαπανούν τα χρήματα. Η Ευρώπη –πρόσθεσε- δεν μας έχει αφήσει καμία επιλογή: δεν είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες που έχουν υιοθετήσει αυτή τη στρατηγική [AUKUS], είναι η στρατηγική της Ευρώπης. Πρώτον, δεν υπάρχει Ευρώπη. Υπάρχει ένα σύνολο χωρών στην Ευρώπη, οι οποίες επιδιώκουν τα δικά τους συμφέροντα. Μπορείτε να είστε διμερείς [ίσως δουλεύοντας με την Πολωνία και τηΡουμανία]. Δεν υπάρχει «Ευρώπη» για να συνεργαστείτε ». 

Μια καταιγίδα σε ένα φλιτζάνι τσάι; Είναι πιθανόν. Αλλά οι Γάλλοι έχουν έπαθαν αποπληξία. Ακούστηκαν εκφράσεις όπως «μαχαιριά στην πλάτη» και «προδοσία». Αυτή είναι η Ευρώπη που περιφρονείται. Είναι πικραμένη και θυμωμένη. Ο Μπάιντεν ζήτησε συγγνώμη από τον πρόεδρο Μακρόν που απέκλεισε τη Γαλλία από το συμβόλαιο για τα υποβρύχια και ο Μπλίνκεν ταξίδεψε στο Παρίσι για να στρογγυλέψει τις γωνίες. 

Ο βάναυσος απολογισμός του Τζορτζ Φρίντμαν για τη «νέα στρατηγική» μπορεί να μην είναι η «γλώσσα» του Μπάιντεν, αλλά είναι η σύλληψη μιας δεξαμενής σκέψης της στρατιωτικής βιομηχανίας. Πώς το ξέρουμε; Πρώτα απ ‘όλα, επειδή ο Friedman είναι ένας από τους εκπροσώπους τους – αλλά απλά επειδή… η συνέχεια. Οι κάτοχοι του Λευκού Οίκου έρχονται και παρέρχονται, αλλά οι στόχοι ασφαλείας των ΗΠΑ δεν αλλάζουν τόσο εύκολα. Όταν ο Τραμπ ήταν στον Λευκό Οίκο, οι απόψεις του για το ΝΑΤΟ ήταν πολύ παρόμοιες με αυτές που μόλις επανέλαβε ο Φρίντμαν. Οι κατεστημένοι μπορεί να αλλάξουν, αλλά οι προοπτικές των στρατιωτικών δεξαμενών σκέψης εξελίσσονται σε έναν διαφορετικό και πιο αργό κύκλο. 

Η «πολυμερής διάσταση» των σχέσεων με τη Γαλλία θα εκληφθεί ως ανησυχία που σχετίζεται ουσιαστικά με τον Μπάιντεν. Ο Φρίντμαν εξέφρασε τη συνέχεια μιας αργής εστίασης των ΗΠΑ στην Κίνα, που θεωρείται απειλή για την υπεροχή των ΗΠΑ. Το ΝΑΤΟ δεν θα εξαφανιστεί, αλλά θα διαδραματίσει στενότερο ρόλο (ειδικά μετά την αφγανική πανωλεθρία). 

Ωστόσο, η ΕΕ, όπως κατέστησε σαφές ο Φρίντμαν, δεν θεωρείται από την ελίτ ασφαλείας των ΗΠΑ σοβαρός παγκόσμιος παράγοντας, ούτε ως απλός «πελάτης», μεταξύ άλλων, ο οποίος αγοράζει όπλα από το αμερικανικό σούπερ μάρκετ. Το συμβόλαιο για τα υποβρύχια με την Αυστραλία, ωστόσο, ήταν στο επίκεντρο της στρατηγικής του Παρισιού για ευρωπαϊκή «στρατηγική αυτονομία». Ο Μακρόν πιστεύει ότι η Γαλλία και η ΕΕ έχουν καθιερώσει μια θέση διαρκούς επιρροής στην καρδιά του Ινδό-Ειρηνικού. Ακόμα καλύτερα, είχε ξεπεράσει τη Βρετανία και είχε εισέλθει στον αγγλόφωνο κόσμο των Πέντε Ματιών για να γίνει προτιμώμενος αμυντικός εταίρος για την Αυστραλία. Ο Μπάιντεν το χλεύασε. Και η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε στο CNN ότι δεν μπορεί να υπάρξει «μπίζινες όπως συνήθως» μετά τον αιφνιδιασμό της ΕΕ από το AUKUS. 

Εάν η Βρετανία επελέγη ως «εταίρος του Ινδό-Ειρηνικού», είναι πολύ πιθανό επειδή ο Τραμπ κατάφερε να πείσει τον «Μπότζο» Τζόνσον να εγκαταλείψει την πολιτική του Κάμερον και του Όσμπορν να ανοίξουν τις πόρτες στην Κίνα, ενώ οι τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις θεωρήθηκαν στον κόσμο της ασφάλειας των ΗΠΑ ως, στην καλύτερη περίπτωση, διφορούμενες  απέναντι στην Κίνα.  Η Βρετανία έχει πραγματικά κόψει τις γέφυρες. Το πλεονέκτημα τελικά ήταν το Brexit, το οποίο άνοιξε το δρόμο για επιλογές πολιτικής – κάτι που διαφορετικά θα ήταν αδύνατο για το Ηνωμένο Βασίλειο. 

Το τίμημα που πρέπει να πληρώσει, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι πολύ υψηλό στο μέλλον – οι αξιωματούχοι ασφαλείας στις ΗΠΑ πιέζουν πραγματικά στα όρια την κατάσταση της Ταϊβάν (ίσως για να αποδυναμώσουν τον ΚΚΚ). Ο κίνδυνος είναι εξαιρετικά υψηλός. Η Κίνα μπορεί να αποφασίσει ότι «ως εδώ» και να συντρίψει τη ναυτιλιακή εταιρεία AUKUS, κάτι που μπορεί να κάνει. 

Το δεύτερο «στάδιο» αυτού του παγκόσμιου σημείου καμπής – που προκλήθηκε επίσης γύρω από τον αφγανικό άξονα προς τον ρώσο-κινεζικό άξονα – ήταν η σύνοδος κορυφής του SCO (Οργανισμού Συλλογικής Συνθήκης Ασφαλείας) τον περασμένο μήνα. Εγκρίθηκε μνημόνιο συνεννόησης για τη σύνδεση της πρωτοβουλίας της Κίνας για τη ζώνη και τον δρόμο ( δρόμο του μεταξιού)με την ευρασιατική οικονομική κοινότητα, στο πλαίσιο της συνολικής δομής της ΕΑΑ, προσθέτοντας παράλληλα μια βαθύτερη στρατιωτική διάσταση στην ευρύτερη δομή της ΕΑΑ. 

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο Πρόεδρος Xi διεξήγαγε ξεχωριστές συνομιλίες με μέλη του Οργανισμού Συλλογικής Συνθήκης Ασφαλείας (του οποίου η Κίνα δεν είναι μέλος), προκειμένου να περιγράψει την πιθανή στρατιωτική ενσωμάτωσή της στις στρατιωτικές δομές της SCO. Το Ιράν έγινε πλήρες μέλος της SCO και το Πακιστάν (ήδη μέλος) ανέβηκε στον βαθμό μιας ηγετικής ευρασιατικής χώρας. Εν ολίγοις, όλες οι ευρασιατικές οδοί ολοκλήρωσης έχουν συνδυαστεί για να σχηματίσουν ένα νέο εμπορικό, υδάτινο και στρατιωτικό μπλοκ. Είναι μια εξελισσόμενη μεγάλη αρχιτεκτονική ασφάλειας ισχύος, που καλύπτει περίπου το 57% του παγκόσμιου πληθυσμού. 

Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και η Αίγυπτος, οι οποίες επέτρεψαν στο Ιράν να γίνει πλήρες μέλος, θα μπορούσαν επίσης να γίνουν εταίροι διαλόγου SCO. Αυτό αποτελεί καλό οιωνό για μια ευρύτερη αρχιτεκτονική που θα μπορούσε να περιλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής. Ήδη, μετά τη σύνοδο κορυφής μεταξύ του Προέδρου Ερντογάν και του Προέδρου Πούτιν στο Σότσι την περασμένη εβδομάδα, η Τουρκία έχει καταστήσει σαφές ότι κινείται πιο κοντά στο ρωσικό στρατιωτικό συγκρότημα, τοποθετώντας μεγάλες παραγγελίες ρωσικών όπλων. Σε συνέντευξή του σε αμερικανικά ΜΜΕ, ο Ερντογάν κατέστησε σαφές ότι αυτό περιλαμβάνει ένα νέο σύστημα αεράμυνας S400, το οποίο είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε κυρώσεις της αμερικανικής CAATSA εναντίον της Τουρκίας. 

Όλα αυτά θέτουν την ΕΕ σε δίλημμα: Οι σύμμαχοι που επευφημούσαν το σύνθημα του Μπάιντεν «Η Αμερική επέστρεψε» τον Ιανουάριο ανακάλυψαν, οκτώ μήνες αργότερα, ότι το «Πρώτα η Αμερική» δεν έχει φύγει ποτέ. Αντίθετα, ο Μπάιντεν συνεχίζει παραδόξως το πρόγραμμα  του Τραμπ (και πάλι συνέχεια!) για ένα περικομμένο ΝΑΤΟ (ο Τραμπ έχει ανέφερε  το ενδεχόμενο να το εγκαταλείψει) και το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αποφύγουν τη Γερμανία καθώς ορισμένοι υποψήφιοι εταίροι του συνασπισμού ετοιμάζονται να αποχωρήσουν από την πυρηνική ομπρέλα. Το SPD συνεχίζει να υποστηρίζει το ΝΑΤΟ με σφιγμένα τα δόντια , αλλά το κόμμα αντιτάσσεται στο στόχο αμυντικών δαπανών 2% (στον οποίο έχουν επιμείνει ο Μπάιντεν και ο Τραμπ). Ο Μπάιντεν εκτέλεσε επίσης τις υποσχέσεις του Τραμπ σχετικά με την αποχώρηση από το Αφγανιστάν. 

Οι Ευρωπαίοι μπορεί να αισθάνονται προδομένοι (αλλά πότε η πολιτική των ΗΠΑ ήταν ποτέ κάτι άλλο από το «Πρώτα η Αμερική»; Είναι απλά η υποκρισία που αποσύρθηκε). Οι μεγάλες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν βάναυσα κακολογηθεί από την Ουάσιγκτον. Ο άξονας Ρωσίας-Κίνας έχει τον έλεγχο στην Κεντρική Ασία και η επιρροή του επεκτείνεται στην Τουρκία και τη Μέση Ανατολή, όπου κατέχει τη μερίδα του λέοντος των ορυκτών και του παγκόσμιου πληθυσμού – και, στο πλαίσιο της σφαίρας του ΟΣΣΑ, έχει την πιο πεινασμένη περιοχή και την πιο ώριμη για οικονομική ανάπτυξη. 

Αυτό , ωστόσο, που έχει σημασία εδώ είναι το «DNA» της ΕΕ. Η ΕΕ είναι ένα δημιούργημα που σχεδιάστηκε αρχικά από τη CIA και συνδέεται με τη συνθήκη με τα συμφέροντα ασφαλείας του ΝΑΤΟ (δηλαδή των Ηνωμένων Πολιτειών). Από την αρχή, η ΕΕ σχεδιάστηκε ως ο μαλακός βραχίονας ισχύος της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον και το ευρώ τοποθετήθηκε σκόπιμα στο περιθώριο της σφαίρας του δολαρίου, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε ανταγωνισμός με την τελευταία (σύμφωνα με το δόγμα της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον).  

Το 2002, ένας αξιωματούχος της ΕΕ (Robert Cooper) θα μπορούσε να δει την Ευρώπη ως έναν νέο «φιλελεύθερο ιμπεριαλισμό». Αυτό που ήταν «νέο» ήταν ότι η Ευρώπη απέφευγε τη σκληρή στρατιωτική δύναμη υπέρ της «ήπιας» δύναμης του «οράματός» της. Φυσικά, ο ισχυρισμός του Κούπερ για την ανάγκη ενός «νέου τύπου ιμπεριαλισμού» δεν ήταν τόσο φιλελεύθερος και «χαδιάρης» όσο αυτό που παρουσιάστηκε. Υποστήριξε μια «νέα εποχή αυτοκρατορίας», στην οποία οι δυτικές δυνάμεις δεν θα υποχρεούνται πλέον να σέβονται το διεθνές δίκαιο στις σχέσεις τους με «παλιομοδίτικα» κράτη, θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική βία ανεξάρτητα από τα Ηνωμένα Έθνη και να επιβάλουν προστατευτικά για να αντικαταστήσουν καθεστώτα που «κυβερνούν άσχημα». 

Όλα αυτά μπορεί να φαίνονταν αξιέπαινο για τις ευρω-ελίτ στην αρχή, αλλά αυτό το ευρωπαϊκό Λεβιάθαν της ήπιας δύναμης υποστηρίχθηκε εξ ολοκλήρου από την αδήλωτη – αλλά ουσιαστική – υπόθεση ότι η Αμερική «υποστήριζε την Ευρώπη». Το πρώτο σημάδι της κατάρρευσης αυτού του απαραίτητου πυλώνα ήταν ο Τραμπ, ο οποίος μίλησε για την Ευρώπη ως «αντίπαλο». Σήμερα, η φυγή των Ηνωμένων Πολιτειών από την Καμπούλ και η συμφωνία AUKUS, που συνήφθη πίσω από την πλάτη της Ευρώπης, αποκαλύπτουν κατηγορηματικά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υποστηρίζουν καθόλου την Ευρώπη. 

Αυτό δεν είναι ζήτημα ερμηνείας. Αποτελεί κεντρικό στοιχείο της έννοιας της ΕΕ. Μόνο ένα παράδειγμα: όταν ο Mάριο Ντράγκι έπεσε πρόσφατα με αλεξίπτωτο στην Ιταλία ως πρωθυπουργός, επέμεινε μαζί στα ιταλικά πολιτικά κόμματα ότι: «Η Ιταλία θα ήταν επίσης φιλοευρωπαϊκή και βορειοατλαντική». Αυτό δεν έχει πλέον νόημα υπό το φως των πρόσφατων γεγονότων. Τι είναι λοιπόν η Ευρώπη; Τι σημαίνει να είσαι «Ευρωπαίος»; Πρέπει να τα σκεφτούμε όλα αυτά. 

Η Ευρώπη είναι τώρα παγιδευμένη ανάμεσα στις συμπληγάδες. Έχει την βούληση (και την ταπεινοφροσύνη) να κοιτάξει στον καθρέφτη και να επανατοποθετηθεί διπλωματικά; Αυτό θα απαιτούσε αλλαγή του λόγου της έναντι της Ρωσίας και της Κίνας, υπό το φως μιας ανάλυσης  Realpolitik  για τα συμφέροντα και τις δυνατότητές της.

triklopodia.gr

Share this post